Presidenti i Izraelit, Isaac Herzog, pritet të vendosë se kujt do t’i japë mandatin e parë për formimin e qeverisë, pas zgjedhjeve të 27 tetorit, të cilat nuk prodhuan një shumicë të qartë parlamentare. Në garë janë kryeministri aktual, Benjamin Netanyahu, dhe rivali i tij kryesor, ish-shefi i ushtrisë Gadi Eisenkot.

Vendimi i presidentit pritet të bëhet i ditur të dielën. Gjatë konsultimeve me krerët e partive politike, 67 nga 120 deputetët e Knesset-it mbështetën Eisenkotin, ndërsa 46 u shprehën në favor të Netanyahut.

Megjithatë, mbështetja për Eisenkotin vjen edhe nga partitë që përfaqësojnë qytetarët palestinezë të Izraelit, të cilat fituan gjithsej 19 vende në zgjedhjet e fundit, por që ai ka përjashtuar mundësinë t’i përfshijë në qeveri.

Nga ana tjetër, Netanyahu nuk arriti të sigurojë mbështetjen e plotë as të aleatëve të tij tradicionalë. Partia ultraortodokse United Torah Judaism nuk e mbështeti kandidaturën e tij, në shenjë pakënaqësie për mosmiratimin e përjashtimit të hebrenjve ultraortodoksë nga shërbimi ushtarak.

Herzog nuk ka dhënë ende një sinjal të qartë se kujt do t’ia besojë mandatin. Ai ka theksuar se, pavarësisht diferencës në numrat e mbështetjes, kundërshtitë mes dy kampeve dhe brenda vetë koalicioneve e bëjnë të vështirë krijimin e një shumice qeverisëse.

Vështirësitë për formimin e qeverisë

Asnjë nga dy kampet nuk ka siguruar 61 vendet e nevojshme për të krijuar shumicën në parlament. Aleanca e djathtë dhe fetare e Netanyahut ka 53 deputetë, ndërsa katër partitë me shumicë hebraike që mbështesin Eisenkotin kanë 48 vende. Partitë arabe përfaqësohen nga 19 deputetë.

Për të siguruar shumicën, Eisenkotit do t’i duhej mbështetja e dy partive ultraortodokse, United Torah Judaism dhe Shas.

E para ka lënë të kuptohet se mund të mbështesë një qeveri të re në këmbim të plotësimit të kërkesave të saj, ndërsa Shas ka deklaruar mbështetjen për Netanyahun.

Kryeministri aktual, nga ana tjetër, do të duhej të bindte të paktën një parti të opozitës që t’i bashkohej kampit të tij. Një tjetër mundësi është krijimi i një qeverie të unitetit kombëtar, ku Netanyahu dhe Eisenkot të ndajnë postin e kryeministrit me rotacion. Megjithatë, disa nga kundërshtarët e Netanyahut e kanë përjashtuar mundësinë e bashkëqeverisjes me të.

A do të përfshihen partitë arabe në qeverinë e re?

Për momentin, kjo duket pak e mundshme. Partitë që përfaqësojnë qytetarët palestinezë të Izraelit, Lista e Përbashkët dhe Lista e Bashkuar Arabe (Ra’am), kanë gjithsej 19 vende në parlament.

Ra’am ka shprehur gatishmërinë për t’iu bashkuar një qeverie të drejtuar nga Eisenkoti, ndërsa Lista e Përbashkët ka përjashtuar pjesëmarrjen në qeveri, por ka ofruar mbështetje nga jashtë për t’i dhënë atij mundësinë të marrë pushtetin.

Mbështetja e tyre për Eisenkotin gjatë konsultimeve me presidentin Herzog ka si synim kryesor largimin e Netanyahut nga pushteti. Megjithatë, këto parti kërkojnë garanci konkrete për qytetarët palestinezë të Izraelit, përfshirë ndalimin e shembjes së banesave, luftën kundër krimit dhe nxitjes së urrejtjes, si dhe hapa drejt një zgjidhjeje politike për palestinezët.

Përfaqësuesit e tyre kanë theksuar se nuk presin që një qeveri e re t’u japë fund luftërave të Izraelit apo të sjellë krijimin e një shteti palestinez, por shpresojnë se mund të përmirësojë kushtet e jetesës dhe sigurinë e komuniteteve arabe në vend.

Çfarë ndodh nëse dështon formimi i qeverisë?

Kandidati që do të marrë mandatin nga presidenti Herzog do të ketë 28 ditë kohë për të formuar qeverinë, me mundësi shtyrjeje edhe për 14 ditë të tjera.

Nëse dështon, presidenti mund t’ia kalojë mandatin një kandidati tjetër, i cili do të ketë sërish 28 ditë kohë. Në rast se edhe përpjekja e dytë dështon, shumica parlamentare mund të propozojë një kandidat të tretë, të cilit do t’i jepen edhe 14 ditë të tjera.

Nëse asnjëra prej këtyre përpjekjeve nuk rezulton e suksesshme, parlamenti shpërndahet dhe brenda 90 ditësh mbahen zgjedhje të reja. Deri atëherë, Netanyahu do të vijojë të qëndrojë në detyrë si kryeministër në detyrë.

Analisti i çështjeve izraelite, Nehru Jamhour, i tha Al Jazeera-s se një ngërç i zgjatur politik mbetet skenari më i mundshëm dhe njëkohësisht në interes të Netanyahut. Sipas tij, kryeministri shpreson që zgjedhjet e reja të dobësojnë rivalët politikë dhe të ulin pjesëmarrjen në votime të qytetarëve palestinezë të Izraelit.

/tvklan.al