Histori nga Bota – Bye bye Amerikë

Ndërkohë, amerikanët po largohen nga vendi i tyre, në një valë e paparë.

Kështu shkruhej në kryeartikullin e Wall Street Journal, së cilës nuk i ka munguar kurrë patriotizmi, duke cituar të dhëna që shumica e njerëzve i kanë anashkaluar, por që janë sinqerisht të habitshme.

Thënë troç, vitin e kaluar ndodhi diçka që nuk kishte ndodhur që nga Depresioni i Madh: më shumë njerëz u larguan nga Shtetet e Bashkuara sesa mbërritën.

Natyrisht, ka shumë arsye për këtë, duke përfshirë përballueshmërinë dhe koston e jetesës që i lejuan Zohran Mamdanit të zgjidhej kryetar bashkie i Nju Jorkut, dhe po i detyrojnë shumë njerëz të kërkojnë vende ku mund të fitojnë një jetesë më të mirë.

Por nuk ka dyshim se administrata Trump, me politikat dhe retorikën e saj, po kontribuon në fenomen dhe po e përshpejton atë.

Lajmet për amerikanët që largohen nga vendi i tyre janë mjaft të zakonshme dhe shpesh të ekzagjeruara, pak a shumë si ato që lidhen me vdekjen e Mark Twain ose rënien e afërt të perandorisë.

Deri më tani, ishte pothuajse një histori plot ngjyra, e kufizuar në disa disidentë në të djathtë ose të majtë; individë të pasur që synonin evazionin fiskal; ndoshta artistë të magjepsur nga aventurat pariziene të Ernest Hemingway ose pelegrinazhet e shkrimtarëve të Beat Generation në Marok për të adhuruar themeluesin e tyre, Paul Bowles.

Këtë herë, megjithatë, duket se ka më shumë substancë.

Lejet e qëndrimit, blerjet e shtëpive jashtë vendit dhe regjistrimi i studentëve në universitete po shkojnë të gjitha në të njëjtin drejtim.

Një në 15 banorë të lagjes Grand Canal Dock të Dublinit ka lindur në SHBA, më shumë se përqindja e irlandezëve që emigruan në SHBA gjatë Urisë së Patateve.

Mbi 100 mijë të rinj kanë vendosur të studiojnë jashtë vendit për të kursyer para, dhe shumë të moshuar po kalojnë kufirin në drejtim të kundërt me emigrantët e paligjshëm sepse azilet meksikane të pleqve janë shumë të përballueshme për t’u paguar.

Në vitin 2025, Shtetet e Bashkuara humbën 150 mijë banorë, që nuk është një numër i madh për një popullsi prej mbi 350 milionësh, por në vitin 2023, ato mirëpritën 6 milionë emigrantë, krahasuar me vetëm 2.7 milionë vitin e kaluar.

Me fjalë të tjera, ëndrra amerikane nuk është më e realizueshme, ose tani po funksionon në drejtimin e kundërt, e mishëruar nga ata që ëndërrojnë të shpëtojnë prej saj.

Dëbimet me forcë të 675 mijë njerëzve dhe vetëdëbimet e 2.2 milionë banorëve, sipas të dhënave nga Departamenti i Sigurisë Kombëtare, padyshim kanë kontribuar në bilancin negativ, por numri i qytetarëve amerikanë që jetojnë jashtë vendit është rritur në 9 milionë, sipas vlerësimeve më të larta.

Kjo shpjegon edhe rritjen e atyre që heqin dorë nga pasaportat e tyre ose kërkojnë dokument identifikimi nga vende të tjera, 40 mijë vetëm në Irlandë.

Wall Street Journal vëren se kur në vitin 2008, gjatë krizës ekonomike të shkaktuar nga hipotekat me probleme, Gallup i pyeti amerikanët nëse donin të largoheshin nga SHBA-të, një në dhjetë tha po, ndërsa vitin e kaluar shifra u rrit në një në pesë.

Në thelb, një e pesta e popullsisë, ose mbi 70 milionë banorë, ëndërrojnë të ikin.

Ata mund të mos ia dalin, ose mund të mos e arrijnë, por kjo është aspirata.

Diçka e tillë nuk ka ndodhur që nga viti 1935, kur Depresioni i Madh e la Amerikën të uritur.

Faji padyshim nuk është vetëm i Trump, por shumë kanë filluar ta quajnë atë “Donald Dash”. Është një përzierje e neverisë ideologjike dhe kulturore ndaj Donald Trump, një reagim ndaj politikave të administratës së tij që synojnë ndarjen dhe përjashtimin, dhe një domosdoshmëri ekonomike e gjeneruar nga kriza e përballueshmërisë që udhëheqësi i Shtëpisë së Bardhë preferon ta mohojë.

Problemi, megjithatë, nuk është vetëm politik, ekonomik apo social, por mbi të gjitha një model i vendit.

Statuja e Lirisë fton të shkojnë qenie njerëzore të lodhura dhe të varfra në Shtetet e Bashkuara, “masat që dëshirojnë të marrin frymë lirisht”, nga solidariteti dhe një frymë mirëseardhjeje, por edhe sepse këta janë njerëzit më të motivuar për të pasur sukses, për të ndërtuar diçka për veten e tyre dhe komunitetet në të cilat jetojnë.

Pak si nëna dhe gjyshi i Trump, të cilët ikën nga varfëria dhe mungesa e mundësive në Skoci dhe Gjermani.

Ky ka qenë sekreti i suksesit të Amerikës për shekuj me radhë, i aftë të tërheqë talente nga e gjithë bota dhe t’i mundësojë ata të realizojnë potencialin e tyre.

Po të mbarojë kjo, a do të vazhdojë të ekzistojë vetë ideja e Amerikës?