IA, nëse Kina po përgatitet të udhëheqë orkestrën

Për ata që kanë pritur me vite që Pekini të ndalojë së kritikuari rendin e vjetër ndërkombëtar dhe të fillojë të shkruajë rregullat e veta, ka lajme të mira: ajo ditë duket se ka mbërritur. Dhe tashmë ka një akronim. Waico – Organizata Botërore e Bashkëpunimit për Inteligjencën Artificiale – është organizata e re shumëpalëshe e dedikuar për qeverisjen e inteligjencës artificiale, e themeluar nga Kina, me selinë e saj në Shangai, me bekimin e Kombeve të Bashkuara, dhe njëzet e nëntë vende tashmë gati për t’u bashkuar.

Mesazhi është i qartë: nëse Uashingtoni ka vendosur të mos e udhëheqë më orkestrën, Pekini është gati të marrë stafetën.

Njoftimi është i destinuar të bëjë edhe më shumë zhurmë pikërisht sepse vjen në një dhomë bosh: atë të lënë prej vitesh nga Shtetet e Bashkuara, të zëna duke i kujtuar botës se nuk ka më dëshirë të jenë Shtetet e Bashkuara.

Besimi te aleati amerikan është gërryer kudo, multilateralizmi është bërë pothuajse një fjalë e ndyrë, dhe madje edhe miqtë e hershëm janë njoftuar se qasja në teknologjitë më të përparuara ndryshon në varësi të humorit në Uashington.

Nga ana tjetër, Pekini po zbaton një skenar të pasqyruar dhe të hartuar më me mjeshtëri në fazat e tij të fundit. Modelet e tij të inteligjencës artificiale kanë mbyllur hendekun teknologjik me ato amerikane, ndërsa shpenzojnë një pjesë të vogël të buxhetit.

Ato kushtojnë më pak, përshtaten më mirë me kontekstet lokale dhe vijnë me infrastrukturë, trajnim dhe mundësi mbështetjeje të përshtatshme.

Mbi të gjitha, ato mishërojnë një filozofi rrënjësisht të ndryshme: asnjë licencë që skadon ose çelësa të operuar nga distanca, por sisteme të hapura për t’u ndarë, përshtatur dhe zhvilluar së bashku. “Një fije e vetme nuk bën muzikë, një pemë e vetme nuk bën një pyll”: kjo është zemra e poezisë gjeopolitike të një Xi Jinping lirik dhe të mprehtë, i vendosur mbi të gjitha për të bindur botën se Kina flet gjuhën e avantazhit të përbashkët, ndryshe nga konkurrenca me shumë zero “e bërë në SHBA”.

Por një organizatë shumëpalëshe nuk krijon një rend të ri, ashtu si një vinç nuk ndërton një rrokaqiell. Vendosja e gurit të parë është pjesa e lehtë. Ndërtimi i sistemit që e bën atë projekt të besueshëm është një punë krejtësisht e ndryshme: një punë që kërkon pushtet, rregulla, legjitimitet, siguri, stabilitet financiar dhe, mbi të gjitha, dikë të gatshëm të paguajë kur të vijë fatura.

Të gjithë i duan “të mirat publike” ndërkombëtare: rrugë tregtare të sigurta, tregje të hapura, rregulla të parashikueshme. Shumë më pak njerëz bëjnë hapa përpara kur duhet të paguhet fatura. Të veprosh si garant do të thotë pikërisht këtë: të marrësh përsipër kosto joproporcionale në mënyrë që të gjithë të mund të vazhdojnë të përfitojnë. Është paradoksi i çdo hegjemonie: nga jashtë, duket si një privilegj; nga brenda, është më shumë si një turn nate.

Një përpjekje që as Shtetet e Bashkuara nuk e kanë pranuar gjithmonë me dëshirë. Sigurisht, thirrja e tyre misionare për ta bërë botën një vend më të mirë, e cila gjithmonë është e ngulitur në ADN-në e tyre kombëtare, i ka ndihmuar ata. Por nëse edhe Uashingtoni tundohet të shmangë barrën e lidershipit, imagjinoni entuziazmin e atyre që nuk e kanë pasur kurrë atë thirrje. Kina e portretizon veten si një viktimë të një rendi të shkruar nga të tjerët, më e vendosur të heqë ndonjë gur nga këpuca sesa të veshë kurorën.

Megjithatë, askush nuk bëhet garant global nëpërmjet vullnetit, mirësisë apo bujarisë. Kjo vjen kur çmimi i shkëputjes është më i lartë se alternativa: kur problemet e botës pushojnë së qeni probleme të të tjerëve dhe kujdesi për interesat e veta nuk është më i mjaftueshëm për t’i mbrojtur ato.

Prandaj, pyetja nuk është nëse Kina dëshiron ta udhëheqë sistemin, por sa kohë mund ta përballojë të mos e bëjë këtë. Nëse tregtia ngec, nëse rrugët bëhen të pasigurta, nëse rregullat shkatërrohen, asnjë ekonomi e madhe eksportuese nuk mund të shikojë thjesht.

Kjo nuk do të thotë që Pekini është automatikisht gati të marrë stafetën. Së pari duhet të vërë rregull në oborrin e vet rajonal, të menaxhojë mosbesimin e fqinjëve të saj – për detaje, pyetni Tokion – dhe të përballojë kostot afatgjata të një lidershipi që ende heziton ta marrë përsipër, ndërsa Shtetet e Bashkuara, sado të lodhura, nuk do ta lëshojnë kaq butësisht.

Kjo është arsyeja pse shfaqja e Waico-s meriton vëmendje dhe qetësi edhe më të madhe.

Është sigurisht një shenjë se Kina po fillon ta imagjinojë veten jo vetëm si një gjigant teknologjik, por si një fuqi të rendit.

Por midis imagjinimit të vetvetes dhe bërjes një i tillë shtrihet e njëjta distancë fillimin e lundrimmit të një anijeje dhe stuhisë së parë të saj.

Dëgjuat podcast tv klan- aktualitet nga bota